معمولا یبوست واسهال طولانی و زور زدن streining زیاد در موقع دفع مدفوع و زایمان و استفاده طولانی از ملین ها عامل بروز شقاق مقعد است.از علائم فیشر یا شقاق مقعد نیز می توان به موارد زیر اشاره کرد:
• درد شدید به هنگام عبور مدفوع سخت یا حجیم که گاهی تا یک ساعت نیز طول می کشد و درد دوباره با اجابت مزاج بعدی برمی گردد.• درد به هنگام نشستن روی یک جسم سخت بروز می کند.• وجود رگه هایی از خون در لباس زیر و یا پوشک بچه و خارش اطراف مقعد نیز وجود دارد.علت دقیقشقاق مقعد مشخص نیست و علایم معمولاً بعد از فشار آمدن به مقعد، ناشی از مدفوع سفت و حجیم ظاهر میشوند. اما علت اصلی یبوست مزاج است. یعنی عبور مدفوع سفت و خشک، در مواقع اجابت مزاج و طولانی شدن فاصله اجابت مزاجها است.انواع روش های درمان شقاقدرمان دارویی شقاق مقعد• رژیم پرفیبر: مصرف نان سبوسدار، میوه جات و سبزیجات از قبیل کاهو، آلو، گلابی، انجیر به میزان کافی در روز.• شتشوی کافی مقعد با آب گرم پس از اجابت مزاج.• نشستن در لگن آب گرم با مدت ۲۰-۱۵ دقیقه حداقل ۳ مرتبه در روز، البته برحسب شدت درد و بیماری می تواند افزایش یابد.• خودداری از نشستن طولانی در دستشویی موقع اجابت مزاج.• استفاده از پماد بی حس کننده (از قبیل لیدوکائین، بنزوکائین و...) طبق دستور پزشک متخصص شقاق مقعد به خصوص ۱۵ دقیقه قبل از اجابت مزاج و یا ۴-۳ مرتبه در روز• استفاده از پودر پسیلیوم یا دانه اسفرزه (یک قاشق داخل لیوان آب، شکر، آب لیمو) ۳-۲ مرتبه در روز جهت نرم شدن مدفوع.درمان های جدیدی که برای درمان شقاق مقعد(فیشر) عنوان شده است، استفاده از پماد نیتروگلیسرین ۲% تا ۵% درصد و تزریق سم بوتولینیوم می باشد که خوشبختانه نتایج خوبی داشته است. درمان شقاقمقعدتحقیقات نشان می¬دهد تزریق بوتیلیوم توکسین بهترین طریق درمان غیردارویی شقاق مقعد(فیشر) است که نتایجی شبیه عمل های جراحی قطع اسفنکتر را دارد ولی بدون عوارض بی¬اختیاری مدفوع. درمان غیرتهاجمی فیشر آنال به طریق استفاده از بوتیلیوم توکسین نتایجی مشابه عمل جراحی تهاجمی فیشر آنال دارد.با در نظر گرفتن مدت عمل – راحتی استفاده از بوتیلیوم توکسین – هزینه درمان شقاق – عوارض بسیار کم بعد از عمل می¬توان این روش درمان شقاق را از بین انواع درمان شقاق مقعد را انتخاب کرد.
فیشر یا شقاق ترک و یا زخمی است که در ناحیه ابتدای مقعد رخ می دهد که بسیار دردناک بوده و گاهاً با خونریزی مختصر موقع اجابت مزاج همراه است.
علل ایجاد این زخم متفاوت است ولیکن در اکثر بیماران با تغییر اجابت مزاج از قبیل یبوست و یا اسهال شدید همراه است.
از نظر فیزیولوژیک مشکلات کاهش خون رسانی در قسمت پشتی مقعد را مطرح کرده اند و بعضی از محققان افزایش فشار داخل کانال آنال (مقعدی) را از علل فیزیولوژیک آن می دانند. شایع ترین محل این زخم در قسمت خلفی است و از نظر بروز فیشر یا شقاق در بین زنان و مردان هر دو به یک اندازه شایع است به خصوص در افراد بالغ جوان شایع تر مشاهده می شود ولیکن این بیماری از نوزادان تا افراد مسن را گرفتار می کند.در مورد نقش لیزر در درمان فیشر و شقاق آنال، تبلیغات بیش از واقعیت است و در محافل و مقالات علمی جایگاه قابل توجهی برای آن قائل نیستند. در صورت عدم پاسخ به درمان داروئی بهترین درمان شقاق است مشروط برآنکه توسط یک جراح کارآزموده انجام شود.
درمان جراحی در مواردیکه درمان شقاق با دارو فایده ای نداشته و یا خوب شده و مجدداً عود کرده توصیه می شود.
بهترین درمان فیشر آنال
بهترین درمان شقاق جراحی اسفنکترو تومی لترال است. قبلاً از دیلاتاسیون تدریجی آنوس زیر بیهوشی استفاده می شد که تا ۴۰% با عود همراه بود. در اسفنکتروتومی لترال حدود ۳۰% فیبرهای عضله اسفنکتر داخلی در سمت راست یا چپ آنوس قطع می شوند. بیش از ۹۵% بیمارانی که اسفنکتروتومی می شوند، با این درمان شقاق با این درمان بهبود می یابند و میزان عود آن کمتر از ۱۰% می باشد. با این عمل احتمال بی اختیاری نسبت به دفع گاز وجود دارد و میزان این عارضه بین ۵ تا ۱۵% گزارش شده است.
اسفنکتروتومی لترال به دو روش باز وبسته انجام می شود. روش بسته بر اساس مقالات با عوارض کمتری همراه می باشد.
برای رفع یبوست یک برنامه غذایی مناسب برای خود طراحی و اجرا کنید. برای این کار فراموش نکنید که اصلاً نباید در هفته اول، رژیم غذایی تان را تغییر دهید. هیچ تغییری نباید اعمال شود. فقط در هفته اول، هر چه می خورید و می آشامید را یادداشت می کنید و علایمی که پس از خوردن آن ها پیدا می کنید را می نویسید. یادتان نرود اگر غذایی که می خورید را خودتان درست نکرده اید - مثلاً مهمان هستید یا به رستوران رفته اید- خجالت نکشید و درباره غذا سؤال کنید. فرض کنید کارآگاه هستید و این کار بخشی از مأموریت شما برای دستگیری مجرمان غذایی پرونده یبوست است!
وقتی تغییر عادات غذایی خود را شروع می کنید، از لیست غذاهایی که می توانند باعث یبوست شوند هم کمک بگیرید تا سرنخ هایی دستتان بیاید که چه غذاهایی ممکن است باعث یبوست مزمن در شما شده باشند. اگر چیزی را نمی دانید یا مطمئن نیستید، که فلان غذا به علایم شما ربطی دارد یا نه، تردید نکنید و حتماً از پزشکتان بپرسید. هدف برنامه غدایی مناسب برای درمان یبوست این است که بین غذاها و نوشیدنی های مسهل و آن هایی که یبوست می آورند، تعادل برقرار کنید. شاید وقتی برنامه را به پایان برسانید و بتوانید مشکل درمان شقاق خود را کنترل کنید، ببینید که تعداد غذاها و نوشیدنی هایی که به رژیم غذایی تان اضافه کرده اید بیشتر از آنهایی است که حذف شده اند. امکان دارد یادداشت های شما نشان دهد که فقط باید در روز چند لیوان آب بیشتر بنوشید و یا غذایتان را با سالاد میل کنید.
اگر همچنان یبوست دارید: با وجودی که ممکن است تغییر رژیم غذایی درمان شقاق بتواند علایم شما را تا اندازه ای برطرف کند ولی گاهی اوقات این کار به تنهایی کافی و پاسخگو نیست. بعضی یبوست ها هستند که دلیل بروز آن ها فقط یک عامل نیست و شاید لازم باشد درمان شقاق دیگری هم انجام شود. اگر پس از اجرای کامل برنامه و اعمال تغییرات در رژیم غذایی، یبوستتان بهتر نشده و همچنان از آن عذاب می کشید، به پزشک متخصص گوارش مراجعه کنید. او می خواهد بداند که آیا شما به یکی از بیماری های زمینه ای که قبلاً درباره اش حرف زدیم متبلا هستید یا نه. همچنین تشخیص نوع یبوست شما هم برای او مهم است. همانطور که خودتان هم می دانید مصرف داروها، کم کاری تیروئید، دیابت، جراحی خارج کردن رحم (هیسترکتومی)، بیماری MS، پارکینسون و غذا خوردن کمتر از حد معمول، همه می توانند یبوست را بدتر کنند. وقتی پیش دکتر می روید، باید او را از یکسری مطالب مطلع کنید. این مسائل عبارتند از:- هر چند وقت یکبار شکمتان کار می کند؟ آیا درد شکم دارید؟ نفخ می کنید؟ آیا عادت ماهیانه روی اجابت مزاج شما تأثیری دارد؟ در این مورد، اغلب اوقات عادت ماهیانه باعث می شود که تعداد دفعات اجابت مزاج در زنان بیشتر شود.- یبوست چقدر و چطور بر زندگی شما تأثیر گذاشته- کجا بیشتر از همه درد می کند؟ احتمالاً شما معده درد دارید ولی درد بیشتر در کجاست؟ بالا یا زیر ناف؟ اگر زیر ناف شما بیشتر درد می کند معمولاً مشکل از روده بزرگ است در حالی که معمولاً بعید است درد بالای ناف مربوط به یبوست باشد. امکان دارد نشانه این باشد که روده کوچک، معده، پانکراس (لوزالمعده) یا کیسه صفرا مشکل دارد. بنابراین برای درمان شقاق باید ابتدا از برنامه غذایی مناسب برای رفع یبوست پیروی کرد.
اغلب بیماران حالت درد شقاق را مانند درد ناشی از حرکت تیغ ریش تراشی و یا حرکت خورده شیشه در ناحیه مقعد توصیف میکنند.
بیشتر بیماران مبتلا به شقاق مقعدی ( آنال فیشرز ) از حرکت کردن مدفوع در ناحیه مقعد و دفع آن ترس دارند. و به همین دلیل خونریزی از مقعد اگر چه غیر معمول نیست، در مورد شقاق معمولا در حد مقدار کمی خون قرمز روشن است که روی دستمال توالت دیده میشود. ( خون در مدفوع )
فیشر ممکن است به عنوان بیماری شقاق تشخیص داده شود و غالبا این اشتباه توسط ارائه دهندگان مراقبت های اولیه صورت میگیرد.
سایر تشخیصهای مختلف و اشتباه در این مورد شامل :
آبسه اطراف مقعد فیستول مقعد، بیماری التهابی روده، بیماری آمیزشی، سل، سرطان خون، و سرطان مقعد میباشند.